Eigenaren aan het woord

Boerderij Scholtenshof in Kekerdom

Graanschuur wordt groepsverblijf in een groen en duurzaam paradijs

Boerderij Scholtenhof in het Gelderse Kekerdom werd in 1719 gebouwd en in gebruik genomen. Door de eeuwen heen werden agrarische gebouwen bijgeplaatst, waaronder eind 19e eeuw de graanschuur. Echtpaar Leon en Anne Marie van Tuijl maakten van deze schuur een groepsaccommodatie en van de omliggende 1,5 hectare de groene ‘happy world’ waar ze altijd al van droomden.

Op de locatie die jarenlang diende als gemengd agrarisch bedrijf kunnen groepen vanaf april 2026 genieten van rust, ruimte, natuur en elkaar. Op nog geen 15 kilometer van Nijmegen, aan de rand van Natura 2000-gebied hebben ze alle faciliteiten voor stilteretraites, yogacursussen, familieweekenden en andere meerdaagse bijeenkomsten. Op het erf en in de weilanden lopen paarden, pony’s, schapen en hond …[Mv1]  En vanuit het naastgelegen natuurgebied komen geregeld dassen en steenuilen op bezoek.
‘In de graanschuur hebben we 12 kamers voor 24 gasten. Alle kamers hebben een eigen douche, toilet en wastafel’, vertelt Leon. Het echtpaar zelf woont in de monumentale boerderij, waar tevens een gastenverblijf is. ‘Bijvoorbeeld voor de docent van de groep.’

Happy world
‘Onze happy world’, noemt Anne Marie hun locatie. Ze verwijst daarmee naar een dagdroom die zij en Leon jaren geleden hadden toen ze tijdens een fietstocht een lot kochten, waarvan het nummer begon met de letters HW, happy world. ‘Dat miniparadijs is nu werkelijkheid.’ Leon vult aan: ‘Scholtenhof is de plek waar je eventjes uit het dagelijks leven stapt en je zintuigen de kost geeft’.
Voor de aanschaf van de graanschuur sloten de ondernemers een lening af bij het Restauratiefonds. En voor de verduurzaming, herbestemming en restauratie een laagrentende lening bij het Gelders Cultuurfonds, een fonds in beheer bij het Restauratiefonds. 

Nieuwe fundering na verzakking
Om van de graanschuur een luxe, comfortabele accommodatie te maken, moest flink wat gebeuren. De oude schuur werd afgebroken tot alleen nog het houten geraamte stond, om het geheel vervolgens weer volgens het originele ontwerp op te bouwen. Zelfs de fundering moest opnieuw. ‘We zitten hier op rivierklei. Door de klimaatverandering is die dan weer nat en dan weer droog. Daardoor verzakte alles’, zegt Leon. ‘54 buispalen zorgden voor een nieuw stevig fundament.’

Minimale ecologische voetafdruk
Tijdens de verbouwing is de oude graanschuur ook verduurzaamd. Hij is volledig geïsoleerd en van het gas af, draait op een warmtepomp, is bedekt met zonnepanelen en is voorzien van vacuümboilers (1 procent warmteverlies versus de reguliere 30 procent). De douches hebben ventilatie met warmteterugwinning en op het erf staan oplaadpunten voor auto en fiets. ‘Retraites worden vanuit Nederland veelal op zonnige oorden georganiseerd’, zegt Anne Marie. ‘Maar het kan nu ook hier, met een minimale ecologische voetafdruk.’ 
De inrichting van de groepsaccommodatie is zo inclusief mogelijk gedaan. Leon: ‘We hebben een mindervalidentoilet en twee rolstoelkamers. Verder zijn de toiletten genderneutraal. We sluiten aan bij meerdere Sustainable Development Goals: 5 gendergelijkheid, 7 betaalbare en duurzame energie en 11 duurzame steden en gemeenschappen. Dat past bij onze liefde voor mens en natuur.’

Eerst draaien, dan verfraaien
Harry Kers, accountmanager van het Nationaal Restauratiefonds, complimenteert Leon en Anne Marie met de wijze waarop ze het monumentale karakter van de graanschuur hebben behouden en er tegelijkertijd een duurzame én rendabele businesscase van hebben gemaakt. Behalve financier is het Restauratiefonds ook adviseur voor monumenteigenaren. ‘Een wens van deze ondernemers is om ook een sauna en jacuzzi bij de graanschuur te realiseren. Daarop heb ik geadviseerd: ‘eerst draaien, dan verfraaien’. Je kunt beter eerst bekendheid opbouwen. Inmiddels hebben ze de eerste boeking binnen.’
Het meedenken bevalt de ondernemers. ‘Harry zijn kennis, kunde en enthousiasme hebben onze droom mede mogelijk gemaakt’, zegt Anne Marie.

Natuurontwikkeling
Leon en Anne Marie blijven hun droomplek ontwikkelen. ‘We willen een grote zwemvijver maken en het land inzaaien met inheemse bloemen en kruiden. Ook willen we bosschages toevoegen als schuilplaats voor dassen en andere dieren. Zo blijven we bouwen aan een plek waar mensen, dieren en natuur samen gelukkig zijn.’

Tiny Houses Weeshuishof Breda

Van ‘armenhuisjes’ naar moderne ‘tiny houses’ voor lage inkomens

Gammel, verwaarloosd en volstrekt onbewoonbaar was het rijtje van drie voormalige ‘armenhuisjes’ in het centrum van Breda. De huisjes zijn nu verduurzaamd en gerestaureerd tot tiny houses en worden per januari 2026 bewoond door jonge mensen met een smalle beurs. 

‘Een ruïne’, noemt Rob Tebbe, directeur van de NV Stadsherstel Breda, de combinatie van drie armenhuisjes uit 1880. En juist die ruïne trok de aandacht van hem en zijn collega’s, want: ‘Van niets iets maken. Dat is wat we doen’, zegt Tebbe. ‘Monumenten die in verval raken of verloren dreigen te gaan, kopen, restaureren en exploiteren we. Dat doen we uit liefde voor monumenten, met als doel het behoud van erfgoed in Breda. Alles wat we aan een project verdienen, wordt geïnvesteerd in het erfgoed dat we in portefeuille hebben of in een nieuw project.’

Poepdozen buitenshuis
De armenhuisjes werden een paar eeuwen geleden bewoond door arme gezinnen. De poepdozen bevonden zich buitenshuis, net als de keukentjes. In het huisje van 40 vierkante meter woonden gezinnen met wel 6 kinderen of meer. Een deel sliep in de bedstedes en een deel op strobalen op zolder.
Met respect voor de historische functie van de huisjes heeft Stadsherstel de ‘armenhuisjes’ nu in de markt gezet als sociale-huurwoningen. ‘De eerste huurders, die in januari 2026 hun intrek nemen, zijn net klaar met hun studie. Juist voor deze groep is het moeilijk om een betaalbare woning te vinden. Gelijke kansen dragen bij aan sociale samenhang (Sustainable development Goal 10, red.) en welzijn’, zegt Tebbe.
Remco Vos, accountmanager van het Nationaal Restauratiefonds is trots op de herbestemming die Stadsherstel Breda heeft gerealiseerd: ‘Wonen in monumentale panden is vaak hoger geprijsd en dus alleen voor de ‘happy few’ bereikbaar. Dankzij dit project kunnen nu ook starters een leuke woning in erfgoed krijgen.’

Energieneutraal met energielabel A+ 
‘In de jaren vijftig zijn de huisjes onbewoonbaar verklaard en sindsdien dienden ze als garageboxen. De garagedeuren hebben dankzij de restauratie plaatsgemaakt voor metselwerk en de ramen en deuren’, zegt Tebbe. ‘De woningen zijn energieneutraal gemaakt, met als resultaat energielabel A+. Iedere woning heeft zijn eigen warmtepomp. De vloer en het dak zijn geïsoleerd. De muren ook, met voorzetwanden aan de binnenzijde’, vertelt Tebbe. 
De tiny houses hebben – nu wel – ieder een eigen toilet ín de woning en een keukentje op de begane grond van 25 vierkante meter. Met een trap omhoog is de verdieping van 15 vierkante meter bereikbaar, met daar de slaap- en de badkamer. 

Originele architectonische details
Ondanks dat de huisjes – die zijn aangemerkt als beschermd stadsgezicht - op instorten stonden, bevatten ze nog originele architectonische details. ‘In de kap zijn de zogeheten schenkelspanten zichtbaar. Dat zijn dunne spanten met een kromming. Die schenkelspanten waren in die tijd een oplossing als het sterk maar goedkoop moest.’ Het metselwerk is grotendeels ook nog intact. ‘De oorspronkelijke strekken en hanenkammen zijn nog zichtbaar boven de ramen en deuren.’

Tijdens het opknappen van de huisjes is ook meteen het Weeshuishof, waar de tiny houses aan liggen, opgewaardeerd. Het hofje was jarenlang afgesloten door een hek, maar dient nu overdag weer als doorgang voor bezoekers van het Bredase stadscentrum. ‘Dat geeft de hele omgeving een positieve impuls’, zegt Vos. ‘In de omgeving zijn het Burgerweeshuis, het Bisschoppelijk paleis, een restaurant en de bibliotheek. Dit hofje maakt nu deel uit van deze bruisende omgeving.’

30 jaar samenwerking met Restauratiefonds
Stadsherstel Breda bestaat dertig jaar en werkt van begin af aan samen met het Nationaal Restauratiefonds. ‘Voor de aanschaf van de drie armenhuisjes, die een derde deel van de totale investering bedroeg, hebben we eigen geld gebruikt. Voor de restauratie en verduurzaming hebben we een laagrentende Cultuurfonds-hypotheek gekregen en daarnaast nog een Monumentenhypotheek voor de herbestemmingskosten.’

‘Een tegenvaller tijdens de restauratie was de staat van de draagbalken’, vertelt Tebbe. ‘We hebben meer dan de helft van de draagbalken moeten vervangen. Dat is veel meer dan we vooraf hadden verwacht.’ Vos is blij dat Stadsherstel zich over de huisjes heeft ontfermd: ‘Dit zijn bij uitstek de projecten die Stadsherstel oppakt, projecten waar een ander niet aan begint. De kosten-batenverhouding is uit balans en ze verdienen er niet ‘eventjes snel’ geld mee. Dankzij hen zijn de huisjes in ere hersteld.’

De Stompetoren in het gelijknamige dorp

Zeventiende-eeuwse kerk weer up to date voor nevenfuncties

Een toren zonder spits, oftewel een stompe toren. Dat is het in het oog springende kenmerk van de kerk genaamd De Stompetoren in het gelijknamige dorp, nabij Alkmaar. De kerk is gebouwd in 1663 en is nu, bijna 400 jaar later, behalve kerkgebouw voor de protestantse gemeenschap óók het decor voor culturele events, zakelijke bijeenkomsten, besloten partijen, filmopnames en fotoshoots.

Met een teruglopend aantal kerkgangers en een aantal gebouwen dat onderhoud vroeg, stond de Protestantse Gemeente Schermer in het naar de kerk vernoemde dorp Stompetoren (gemeente Alkmaar) voor de vraag: wat te doen met ons erfgoed? ‘Het gemeentebestuur vertelde me hoeveel tijd ze kwijt waren aan onderhoud en het regelwerk daaromheen. Tijd die ze liever aan de kerkleden besteedden’, vertelt Gijs Schuurhuis, eigenaar van COUP en initiatiefnemer van het Fonds Toekomst Kerkgebouwen (FTK). ‘Toen heb ik voorgesteld om hun vastgoed te kopen: een klein kerkje, een schooltje en het grote kerkgebouw De Stompetoren. Zij huren nu het kleine kerkje voor hun wekelijkse diensten en de grote kerk voor vieringen. We hebben ze een huurcontract zonder einddatum geboden; ze kunnen hier voor altijd blijven.’

Met nieuwe bestemming van waarde blijven
Het vastgoedvraagstuk van deze protestantse gemeente staat niet op zichzelf, weet Schuurhuis. ‘COUP is marktleider in het schrijven van kerkenvisies. Zodoende weten we hoe het ervoor staat met het gebruik van kerken. Ons land telt ruim 8.200 kerken, waarvan er door ontkerkelijking steeds meer buiten gebruik zijn. Een derde is al herbestemd tot een andere functie, een derde blijft kerk en nog een derde verandert binnen tien jaar van functie’, vertelt Schuurhuis. ‘Wij willen voorkomen dat leegstaande kerken probleemgebouwen worden. Het zijn prachtige gebouwen en die kunnen met een nieuwe bestemming van waarde blijven.’

Maatschappelijk beleggen
Vanuit de gedachte om kerkgebouwen een duurzame toekomst te geven, is FTK opgericht. ‘FTK is een impactinvesteringsfonds, dat niet voor winst maar voor waarde gaat’, legt Schuurhuis uit. ‘Een van de aandeelhouders zijn wij zelf en daarnaast komt er financiering van vermogende particulieren en/of family offices die hun geld maatschappelijk willen beleggen. Zo hebben zij ook bijgedragen in de aanschaf van De Stompetoren.’

Kerken Nevenfunctie-Lening 
Om de kerk geschikt te maken voor gebruik anders dan kerkdiensten, heeft FTK het bijgebouw De Ark verduurzaamd en vernieuwd. Daarvoor ontvingen ze van het Nationaal Restauratiefonds een laagrentende Kerken Nevenfunctie-Lening. ‘Die lening kan aangevraagd worden voor het bekostigen van werkzaamheden die de gebruiksmogelijkheden van een rijksmonumentale kerk verruimen en voor verduuurzamingsmaatregelen’, legt Bernard Brons, accountmanager van het Restauratiefonds, uit. ‘Het bijgebouw De Ark zelf is geen monument, maar wel direct verbonden aan het kerkgebouw. Samen met de nieuwe eigenaar en de nieuwe huurders houdt het Restauratiefonds het monument springlevend. Dit sluit aan bij Sustainable Development Goal 17: partnerschap om doelstellingen te bereiken.’

Klaar voor nieuwe functie
De monumentale kerk heeft momenteel twee huurders: de Protestantse Gemeente Schermer en De Literaire Bakkerij. Deze partij organiseert allerlei events. Van een tweedehands boekenmarkt tot lezingen en concerten. Daarnaast is de kerk te huur voor zakelijke bijeenkomsten, bruiloften, uitvaarten, filmopnames en fotoshoots. 
‘Dankzij de verduurzaming en vernieuwing van De Ark is de kerk weer up to date om zijn nevenfunctie te vervullen. De wc’s uit de jaren zeventig zijn klaar voor toekomstig gebruik. Ook is er een invalidentoilet en een babyverschoonruimte. Er liggen nieuwe vloeren in De Ark en er is een keukentje geplaatst’, somt Schuurhuis op.
De Ark is ook meteen verduurzaamd. ‘Een deel van het glas is nu hr++, de vloer is geïsoleerd en alle installaties zijn ‘future proof’. Dat wil zeggen dat we nog wel een gasketel hebben, maar dat we ook een warmtepomp kunnen aansluiten. De Ark is nu beschikbaar als kantoor, vergaderruimte of creatieve werkplek bijvoorbeeld’, zegt Schuurhuis.
‘Na de werkzaamheden kreeg ik het mooiste compliment dat maar mogelijk is. Hoewel er best veel veranderd is zeiden de mensen van de Protestantse Gemeente: ‘Het is nog steeds onze kerk’.

Bijzondere architectuur blijft behouden
Brons is ook trots dat het zeventiende-eeuwse kerkgebouw nog altijd centraal staat in de lokale samenleving van Stompetoren. ‘Het is niet de minste architect die De Stompetoren heeft ontworpen. Pieter Post was een leerling van Jacob van Campen (onder andere het Mauritshuis in Den Haag). De Stompetoren werd ontworpen als kruiskerk, met een toren zonder torenspits. Een bijzondere architectuur waar mensen nu nog lange tijd van kunnen genieten.’

Het is nog steeds onze kerk

Protestantse Gemeente