Gemeenten en provincies willen eigenaren graag ondersteunen bij het onderhouden van hun monument. Vaak gebeurt dat met subsidies. De provincie Gelderland stelde een Monumentenfonds in; zo kan eenzelfde bedrag vaker uitgegeven worden. Lees hier meer over de succesvolle inzet van dit fonds.

Jos van de Zande, beleidsmedewerker bij de provincie Gelderland, was nauw betrokken bij het opzetten van het Gelders Monumentenfonds. ‘Wij hadden het idee dat je als overheid niet alleen kan helpen met subsidies, maar ook - of misschien wel beter - via leningen met een lage rente en een lange looptijd vanuit een revolverend fonds. Bovendien dachten we dat het goed zou zijn om te verbreden: niet alleen geld inzetten voor restauratie, maar ook voor herbestemming en energiebesparende maatregelen. Wij zorgen daarmee voor een betere businesscase voor de eigenaar en we doen, meer dan bij het verlenen van subsidie, een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer. Dat zorgt voor een steviger draagvlak onder de verschillende initiatieven.’

Een betere businesscase voor de eigenaar.

Verbreding

De provincie Gelderland heeft ervoor gekozen om het geld breder in te zetten dan voorheen. ‘Wij hebben, naast restauratie en herbestemming, expliciet benoemd dat energiebesparende maatregelen ook meegefinancierd kunnen worden. Monumenten doen het qua energiegebruik vaak niet zo goed, wij willen laten zien dat energiebesparing en respect voor de bouwfysische aspecten van het monument heel goed samen kunnen gaan.’

Subsidies

Het fonds komt niet in de plaats van subsidies. Van de Zande: ‘Er blijven altijd subsidies nodig. Voor het behouden van de belevingswaarde van een monument bijvoorbeeld. Maar als het gaat om de economische functionaliteit van een pand dan is een leningsfaciliteit, zoals het Gelders Monumentenfonds, beter.’

Restauratiefonds

Het Gelders Monumentenfonds bestaat sinds 2014. ‘We hebben er 6 miljoen euro in gestort en binnen een half jaar was dit geld al uitgeleend aan eigenaren. Het bleek een gat in de markt. Het beheer van het fonds wordt voor ons uitgevoerd door het Restauratiefonds. Zij zijn specialisten op het gebied van het financieren van monumenten via (laagrentende) leningen onder gunstige voorwaarden. Omdat de leningen een looptijd hebben van twintig jaar, komt ieder jaar een twintigste deel terug in het fonds. Dat geld kunnen we dus meer dan eens uitgeven.’

Het bleek een gat in de markt.

Het Hunderen in Twello

Een van de herbestemmingsprojecten waar een lening uit het Gelders Monumentenfonds aan verleend is, is landgoed Het Hunderen. Initiatiefnemer Ton Runneboom besloot na een lange zoektocht om van het landgoed een zorginstelling te maken, waar ouderen zelfstandig kunnen wonen en indien nodig 24 uurs zorg in kunnen kopen. De provincie Gelderland is blij met dit project. Jos van de Zande: ‘Ton Runneboom heeft Het Hunderen weer een functie gegeven en zo de ruimtelijke kwaliteit en de maatschappelijke waarde van het rijksmonument vergroot. En via het provinciale project over monumentale energietransitie heeft Runneboom ook nog eens zicht gekregen op het halveren van zijn energiekosten.’

Draagvlak

Herbestemmen kost tijd. Ton Runneboom: ‘Naast de lening uit het Gelders Monumentenfonds hebben wij ook gebruik gemaakt van een Restauratiefondsplus-hypotheek, een financiering voor grootschalige restauraties en herbestemmingen. Dit project was in meerdere opzichten grootschalig: niet alleen financieel, maar ook organisatorisch. Ik denk dat we wel met zo’n twintig partijen om tafel hebben gezeten. Het enthousiasme was groot en iedereen werkte voluit mee. Maar het kost nu eenmaal veel tijd om iedereen op een lijn te krijgen.’ Het zoeken naar draagvlak wordt door Jos van de Zande van groot belang gevonden voor het slagen van een project. ‘Een eigenaar zal hiervoor veel meer zijn best doen, wanneer een deel van het geïnvesteerde bedrag ook nog eens terugbetaald moet worden.’

Ervaring delen

Jos van de Zande wordt regelmatig door andere overheden gebeld over de ins en outs van een Monumentenfonds. ‘Het is voor onszelf ook goed om die vraag te krijgen. Het maakt dat je terug kijkt en  jezelf de vraag stelt wat er nog beter zou kunnen. Wij zullen in 2017 nog een paar kleine aanpassingen doen en we hopen dat er nog een extra som geld in het fonds gestort gaat worden.’

‘Door het instellen van het Gelders Monumentenfonds kunnen we meer initiatieven stimuleren dan voorheen, we hebben de verantwoordelijkheden beter verdeeld en we sluiten veel beter aan bij de energie die in de samenleving zit. Wat ons betreft is het fonds dus een groot succes.’

Steeds meer overheden willen monumenteigenaren helpen bij het in stand houden van hun monument. Informeer bij het Nationaal Restauratiefonds naar het hoe en wat van een revolverend fonds zoals het Gelders Monumentenfonds en naar de mogelijkheden om er ook zelf een in te richten.

We hebben de verantwoordelijkheden beter verdeeld.

Meer weten?

Een eigen fonds starten? Het Restauratiefonds is specialist.

Meer weten over Het Hunderen? Kijk hier www.huishunderen.nl

Information about his project

Dit project is gefinancierd met: