Waardecreatie

Herenboerderij draagt bij aan natuur en maatschappij

Het verhaal van Herenboerderij Willemshoeve begint in 2016. Henk Vroom ziet op het journaal hoe de eerste Herenboerderij van Nederland in Boxtel van start gaat. Dát wil hij ook. Hij vindt medestanders in Ronald van der Vight en Jeroen Meeder. Tien jaar later is hun droom werkelijkheid en runnen ze Herenboerderij Willemshoeve. De locatie is gemeentelijk monument Willemshoeve in Soest met 20 hectare landbouwgrond.

Een Herenboerderij is een moderne, kleinschalige coöperatieve boerderij gerund door een groep burgers (in dit geval 500 mensen) die samen grond pachten en een professionele boer in loondienst nemen om voedsel te produceren. 
Door het monument – dat rond 1834 werd gebouwd in opdracht van Koning Willem II - te kopen en herbestemmen, houden de drie initiatiefnemers cultureel erfgoed springlevend. En met de exploitatie ervan voegen ze ook nog eens waarde toe aan de omgeving. Om die waarde concreet te maken, biedt het Nationaal Restauratiefonds monumenteigenaren sinds 2025 de Social Handprint aan. Die toont de positieve impact van een organisatie op de samenleving. Zowel in euro’s als in bijdrage aan de 17 Sustainable Development Goals (SDG’s). In euro’s uitgedrukt is de waarde van alle activiteiten die op en rond de Willemshoeve gebeuren: 1.440.000 euro. 

Leven op het land
Op de 20 hectare grond die bij de Willemshoeve hoort, wordt natuurinclusief geboerd. De drie boeren die er in loondienst zijn en voedsel verbouwen voor de 500 aangesloten leden houden in alles wat ze doen rekening met flora en fauna. ‘We beschermen het ecosysteem en behouden natuur. Dat doen we bijvoorbeeld door het toevoegen van bomen en insectvriendelijke planten, het plaatsen van nestkasten en het natuurlijk beheren van het grasland’, zegt Van der Vight. ‘Daarom scoren we hoog op SDG 15, Leven op het land.’

Duurzame steden en gemeenschappen
De bijdrage van de Willemshoeve aan SDG 11, duurzame steden en gemeenschappen, is volgens de impactmeting ook groot. ‘Dat heeft te maken met de grote hoeveelheid mensen die mee kunnen genieten van de rust, ruimte en natuur van de Herenboerderij. We leiden schoolklassen rond om hen bewust te maken van natuurinclusief boeren en een duurzame leefomgeving, maar liefst 500 mensen zijn aangesloten als lid, waarvan een groot deel hier ook als vrijwilliger actief is. Variërend van mensen die helpen op het land tot iemand die juridisch onderlegd is en helpt met regelzaken. De Willemshoeve zorgt op meerdere manieren voor sociale cohesie’, zegt Van der Vight.

Ongelijkheid verminderen
Passend bij het sociale karakter van de Willemshoeve staat ook gelijkheid hoog op de agenda. ‘De drie boeren worden alle drie betaald conform de cao, op basis van opleiding en ervaring. Dat betekent dat onze vrouwelijke boer Maja en ik hetzelfde verdienen en Wout, die tevens bedrijfsleider is, iets meer.’ 
Ook de dagbeleving voor mensen met dementie, die wordt gerund door Jeroen Meeder, draagt bij aan gelijkheid. ‘Enerzijds doordat mensen met dementie onderdeel uitmaken van de Herenboerderij en hier dus midden in deze mini-maatschappij staan. Anderzijds geeft het feit dat zij hier dagen doorbrengen, vrijheid aan hun familieleden die normaliter voor hen zorgen. Die hebben daardoor even de handen vrij en dat maakt dat ze net als mensen die niet zorgen voor een ander, mee kunnen doen in de maatschappij’, legt Meeder uit.

Samen van waarde
De ondernemers zijn enthousiast over de impactmeting. ‘Ons motto is: samen van waarde. Dat we waarde leveren, blijkt nu uit deze meting. Het laat zien dat we onze voornemens waargemaakt hebben’, zegt Meeder. Met voornemens doelt hij op het bidbook dat het drietal maakte om de koninklijke familie ervan te overtuigen de boerderij aan hen te verkopen. ‘We hebben daarin verteld wat we ermee wilden en dat er een hele community profijt van zou hebben’, zegt Van der Vight. ‘Het heeft hen overtuigd; ze hebben het in 2021 aan ons gegund.’

Nieuwe ideeën dankzij meting
De Social Handprint heeft de heren ook op nieuwe ideeën gebracht. ‘Bij het invullen van de meting, stonden we aan de hand van de 17 SDG’s bij allerlei aspecten stil. Ook dingen waaraan we anders niet direct hadden gedacht’, zegt Meeder. ‘Daardoor zijn we nu bezig met het aanstellen van een vertrouwenspersoon voor de community van de herenboerderij.’

Kazerne vol geschiedenis vervult opnieuw een rol voor de gemeenschap

‘Betrokken wonen, betrokken werken.’ Dat is het motto van de mini-maatschappij die is gerealiseerd op de voormalige militaire kazerne in het Noord-Brabantse Grave. In de 15 gebouwen op het 20.000 vierkante meter grote terrein zijn woningen, kantoren, een filmhuis en horeca gerealiseerd. Er is ook plek voor onderwijs aan asielzoekers. De woningen bieden plek aan diverse groepen woningzoekenden: van betaalbare koopwoningen tot sociale huurwoningen. En van een knarrenhof voor senioren tot studio’s voor statushouders.

BOEi werkt sinds 2014 als ontwikkelend eigenaar aan de nieuwe bestemming voor de Generaal De Bonskazerne die in 1938 werd gebouwd vanwege de toen dreigende oorlog. BOEi richt zich op restauratie en herbestemming van erfgoed. ‘Gebouwen en complexen die anderen niet aandurven, pakken wij wel op’, zegt Sandra Labree, Ontwikkelingsmanager BOEi. ‘Sinds onze oprichting in 1995 hebben we 250 projecten herbestemd. Ons doel is telkens om er opnieuw een betekenisvolle plek van te maken.’

De betekenis die BOEi toevoegt of teruggeeft aan een gebouw, willen ze graag aantonen. ‘Wij zijn een non-profitorganisatie en willen aan onze aandeelhouders kunnen verantwoorden wat onze maatschappelijk meerwaarde is. We hebben op het gebied van duurzaamheid al een maatregelenkaart/CO2-dashboard ontwikkeld. Maar de sociale meerwaarde aantonen, is ingewikkelder. Toen het Nationaal Restauratiefonds aanbood een impactmeting te doen volgens de methode Social Handprint, was ik direct enthousiast.’

Een formulier met maar liefst 322 regels vulde Labree in om de sociale impact te laten berekenen. ‘Dat was wel even een klus’, zegt Labree met een lach. ‘Maar we weten nu op welke gebieden de kazerne scoort.’ De impact wordt aangetoond in euro’s en er wordt beschreven aan welke Sustainable Development Goals (SDG’s) het project bijdraagt. De maatschappelijke waarde van alle activiteiten op de Generaal De Bonskazerne is: 1.265.000 euro.