U bent eigenaar van een monument, u heeft een restauratiebehoefte en wilt lenen tegen lage rente. Een monument aankopen, restaureren, herbestemmen of verduurzamen is een grote klus. Het Restauratiefonds heeft 30 jaar ervaring op dit gebied en wil dit delen. Hieronder kunt u stapsgewijs het proces doornemen, per stap geven we tips en informatie die u helpen bij het proces. 

1. Weet welk type monument u heeft

Het soort monument bepaalt in belangrijk mate wat uw mogelijkheden zijn, zeker op financieel gebied. Onderzoek dus altijd eerst wat voor soort monument u heeft.

Rijksmonumenten zijn terug te vinden in het register op Monumenten.nl.  Een andere optie: Vul het adres van uw monument in bij 'Welke financiering past het beste bij uw situatie', als uw adres een rijksmonument is dan krijgt u dat te zien. Betreft het geen rijksmonument, ga dan bij uw gemeente na of het een gemeentelijk monument, provinciaal monument of beeldbepalend pand is. De lijst met monumenten staat op de website van uw gemeente of is bij de gemeente op te vragen. 

Onze coaches vertellen u graag meer over de verschillende mogelijkheden die bij de monumentenstatus horen.

Het stappenplan van de Restauratiewijzer is geschreven op de situatie van de particulier die een monument gaat kopen als woonhuis. Koopt u het monument aan vanuit een bedrijf dan is veel van de informatie ook op u van toepassing, belt u met de coaches voor het antwoord op specifieke vragen. Heeft u het pand al in bezit dan zijn sommige stappen voor u niet van belang en kunt u deze overslaan. De gang naar de notaris verschuift als enige in het proces. U gaat dan pas naar de notaris als u de offerte voor de financiering van de restauratie eventueel in combinatie met duurzaamheidsmaatregelen heeft geaccepteerd. 

2. Raadpleeg uw gemeente voor de aankoop van uw monument

U heeft een monument op het oog waar het nodige onderhoud aan uitgevoerd moet worden.  Omdat het een monument is kunt u niet zomaar gaan onderhouden, verbouwen, restaureren en verduurzamen. U bent wellicht verplicht een vergunning aan te vragen: de omgevingsvergunning of in het uiterste geval mag u een deel van uw plannen niet uitvoeren. Wilt u het monument dan nog wel kopen?

Waarom contact opnemen met de gemeente waar het pand staat?


Wij raden u aan om voor de aankoop  van het monument altijd contact op te nemen met de monumentenambtenaar van de gemeente. De ambtenaar kan u (globaal)  inzicht geven over de mogelijke haalbaarheid van uw plannen. De gemeente is de vergunning verstrekkende en handhavende partij.
U kunt tevens de gemeenteambtenaar vragen of de gemeente de beschikking heeft over een gemeentelijke subsidieregeling. Als u eigenaar bent van een gemeentelijk monument en in een later stadium een financiering bij het Restauratiefonds aanvraagt, zal de gemeente de subsidiabele kosten moeten bepalen.
In de onderstaande verwijzingen kunt u een eerste kennismaking met de omgevingsvergunning maken. In Stap 9 kunt u meer informatie vinden over de omgevingsvergunning.

Meer Informatie:

Eigenaar Rijksmonument:

Eigenaar Gemeentelijk monument:

3. Voor welke werkzaamheden kunt u laagrentend lenen?

Het is belangrijk om te laten bepalen hoe hoog de kosten zijn voor de restauratiewerkzaamheden en/of het onderhoud van uw monument. De hoogte bepaalt namelijk hoeveel u laagrentend kunt lenen en of wij u met de Monumenten-hypotheek van dienst kunnen zijn. 
Bij een rijksmonument wordt de term instandhoudingskosten gebruikt. Deze kosten voor restauratie en/of onderhoud kunt u laten bepalen door een geselecteerd bouwkundig bureau. Bij een gemeentelijk monument worden deze kosten subsidiabele kosten genoemd. Deze kunt u laten vaststellen via de gemeente.

In stap 10 staat verder uitgelegd welke stappen u kunt nemen om deze kosten te laten bepalen. 

Eigenaar Rijksmonument:

Goed om te weten: U kunt voor dezelfde werkzaamheden niet een subsidie én een laagrentende lening aanvragen. Bij het uitvoeren van werkzaamheden (restauratie en/of onderhoud) moet u vooraf kiezen of u een laagrentende lening of subsidie aanvraagt. Afhankelijk van uw situatie is het wel mogelijk om voor verschillende werkzaamheden een lening en subsidie aan te vragen om hiermee uw plan haalbaar te maken. Bijvoorbeeld door een laagrentende lening van 100% van de restauratiekosten aan te vragen bij het Restauratiefonds, en vervolgens een subsidie van 38% over de kosten voor normaal onderhoud aan te vragen.

Subsidie of lenen? Download hier onze Infographic

Laagrentende Restauratiefonds(plus)-hypotheek (eigenaar rijksmonument)
De instandhoudingskosten (restauratie en/of onderhoud) aan uw rijksmonument kunt u 100% laagrentend financieren. U heeft met een laagrentende lening van het Restauratiefonds zekerheid van een financiering voorafgaand aan uw plannen. Bovendien leent u als eigenaar-bewoner van een rijksmonument tegen 1% rente, 10 jaar vast. 

Instandhoudingssubsidie (particulier eigenaar rijksmonument met woonfunctie na verbouwing)
Particuliere eigenaren van een rijksmonument met een woonfunctie kunnen subsidie aanvragen voor instandhoudingskosten. U kunt elk jaar na afloop van de werkzaamheden 38% subsidie aanvragen, ook gebaseerd op de Leidraad subsidiabele instandhoudingskosten. 
De subsidies vraagt u aan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed die de beoordeling en toewijzing doet. Lees hier meer informatie over de subsidieregeling. 

Sim-subsidie kleinschalig onderhoud (eigenaren niet-woonhuismonument)
Voor eigenaren van de overige (niet woonhuizen) rijksmonumenten is er instandhoudingssubsidie of de Restauratiefondsplus-hypotheek. Eigenaren van overige monumenten hebben recht op een subsidiepercentage van 60% over een maximumbedrag van 0,5% van de herbouwwaarde van het monument per jaar. Voor een periode van 6 jaar is de grondslag dus maximaal 3% van de herbouwwaarde. De herbouwwaarde vindt u op uw verzekeringspolis. De subsidie wordt in zes jaar uitbetaald. Lees hier meer over de subsidieregeling.

 

Eigenaar Gemeentelijk monument:

Als u gaat restaureren, verbouwen en/of renoveren, dan zijn een deel van de kosten ‘subsidiabel’. Waarom is dit belangrijk om te weten? De subsidiabele kosten zijn de grondslag voor enkele laagrentende leningen die het Restauratiefonds kan verstrekken en bepalen of wij u met onze Monumenten-hypotheek van dienst kunnen zijn.

Meer informatie:

 

4. Quick scan onderhoudstoestand van het pand

Voordat u een monument gaat kopen is het goed te weten wat de onderhoudsstaat is van het pand. Zo weet u wat de financieringsbehoefte is. In Groningen, Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland, Zeeland en Limburg kunt u een Quick scan laten doen. Wij werken hiervoor nauw samen met de Monumentenwacht. Staat uw monument in een andere provincie? Raadpleeg dan de provinciale Monumentenwacht om te kijken wat zij voor u kunnen betekenen. 

Overleg met uw Restauratiewijzer coach voordat u een Quickscan aanvraagt. 

Let op! De Monumentenwacht neemt in principe geen duurzaamheidsmaatregelen mee in de keuring. 

Ook is dit handig in uw overleggen met de gemeente voor het verkrijgen van de omgevingsvergunning. Als u meer wil doen dan puur onderhoud is een schetsplan vaak ook verstandig om te laten maken. Overleg eventueel met de monumentenambtenaar of het zinvol is om dit plan te laten maken. In deze stap leggen wij de mogelijkheden uit om de onderhoudsstaat in beeld te laten brengen.

5. Toets haalbaarheid financiering

Uiteraard is het belangrijk dat uw plannen financieel ook haalbaar zijn. Anders besteed u veel tijd en maakt u wellicht ook een behoorlijke hoeveelheid aan kosten voor niets. Daarom is het belangrijk om (globaal) te weten waar u financieel aan toe bent. Hieronder kunt u globaal al zien wat u maximaal op basis van uw inkomen kunt lenen. Een ander belangrijk criterium is de waarde van het monument na restauratie. 

Via 'Bereken uw maximale hypotheek', onderaan deze pagina, kunt u globaal zien wat u maximaal op basis van uw inkomen kunt lenen.

Voor eigenaren Rijksmonument:

Besluit u op basis van uw globale plan verder te gaan (en het definitieve plan te laten uitwerken), dan kunt u als klant van de Restauratiewijzer een reserveringsmail aanvragen voor een Restauratiefonds-hypotheek. Om een reserveringsmail te krijgen moet het project financieel haalbaar zijn en dus globaal getoetst te zijn. De reserveringsmail is een intentieverklaring van het Restauratiefonds, waarin tot maximaal één jaar na afgifte van de brief het door u geschatte benodigde geld wordt gereserveerd. Met de reserveringsmail heeft u de extra zekerheid dat voor uw restauratie ook laagrentend geld voorhanden is. Heeft u die zekerheid nodig voor het verder uitwerken van de plannen voor uw restauratie, vraag dan de reserveringsmail aan.

6. Offerte aankoopfinanciering aanvragen

Het vinden van de juiste financiering is complex. Naast een laagrentende lening van het Restauratiefonds kunnen wij u de Monumenten-hypotheek aanbieden. Gaat u ingrijpend restaureren, onderhouden en/of verduurzamen dan kunnen wij in de Monumenten-hypotheek zelfs de aankoopfinanciering onderbrengen. De Monumenten-hypotheek heeft een marktconform rentetarief. Zo regelt u de financiering van uw monument bij één loket. Hier kunt u lezen wat u van ons kunt verwachten.

Meer informatie:

Eigenaar Rijksmonument:

Eigenaar Gemeentelijk monument:

7. De notaris

Zodra u de offerte van het Restauratiefonds heeft ondertekend en teruggestuurd is het bijna zover. U gaat naar de notaris. Een spannende gebeurtenis want hiermee maakt u alles officieel. Na uw bezoek aan de notaris heeft u het pand aangekocht en is de verkoper betaald. Er kan sprake zijn van een aantal  verschillende situaties wanneer en waarvoor u naar de notaris gaat. Wij leggen er vier aan u voor.

1. Aankoopofferte van het Restauratiefonds en op een later tijdstip de offerte voor de restauratiefinanciering

U tekent nu de transport- en hypotheekakte bij de notaris. De notaris schrijft de hypotheek ten behoeve van het Restauratiefonds hoger in. Als u de offerte voor de  restauratiefinanciering ontvangt, hoeft u niet nogmaals naar de notaris. De offerte voor de restauratie gaat ‘onderhands’. Deze situatie is van toepassing als u onvoldoende tijd heeft om tussen het tekenen van het koopcontract en het passeren van de daadwerkelijke aankoop bij notaris de omgevingsvergunning te verkrijgen.

2. Eén offerte voor de aankoop- en restauratiefinanciering bij het Restauratiefonds

Soms lukt het om het transport bij de notaris lang na het tekenen van de (voorlopige)koopovereenkomst te laten plaatsvinden. Het Restauratiefonds kan dan alles in een offerte aanbieden. In het proces passeert u dan pas na Stap 11 in het proces.

3. Aankoopfinanciering bij een andere financier en een (deel)restauratiefinanciering bij het Restauratiefonds

U tekent nu de transport- en hypotheekakte bij de notaris. De hypotheekakte is ten gunste van een andere financier. Na Stap 11 in het proces moet u nogmaals naar de notaris. Voor de restauratiefinanciering bij het Restauratiefonds is namelijk een hypotheek ten gunste van het Restauratiefonds noodzakelijk. Dit is normaal gesproken een tweede hypotheek, na die van uw aankoopfinancier.

4. Pand al in uw bezit: alleen een offerte voor de  restauratiefinanciering bij het Restauratiefonds

U hoeft in dit geval niet naar de notaris voor de aankoop, want u bent al in het bezit van het pand. U gaat dan in ons stappenplan pas na Stap 11 naar de notaris. Het Restauratiefonds krijgt dan het recht van hypotheek van u. Dit is vaak een tweede hypotheek na die van uw bestaande financier.

Meer informatie:

8. Definitief restauratieplan maken

Losse ideeën beginnen nu al echt vorm te krijgen, u bent toe aan het opstellen van een definitief plan. Gaat u op zoek naar een architect of kunt u direct met een aannemer uit de voeten? Hoe vindt u een architect of aannemer waar u een klik mee heeft en wat gaat het allemaal kosten? De Restauratiewijzer helpt u op weg. Onze coaches denken graag met u mee. 

vraag_5_vijf_meest_gestelde_vragen_van_eigenaren_voor_het_restauratiefonds

Eigenaren Rijksmonument:

Eigenaren Gemeentelijk monument:

Alle eigenaren:

9. De omgevingsvergunning (bij uw gemeente)

De omgevingsvergunning aanvragen is een heel belangrijk onderdeel in het proces van restauratie en voorgenomen duurzaamheidsmaatregelen. U komt te weten wat u wel en niet mag uitvoeren. Daarnaast heeft de doorlooptijd van de vergunning een grote invloed op uw planning. U mag tijdens de aanvraag (die 8 weken duurt plus een bezwaarperiode van 6 weken) nog niet beginnen met de werkzaamheden. Bij Stap 2 in het aankoop- en restauratieproces hebben wij u al kennis laten maken met deze vergunning.  Nu is het tijd om de definitieve vergunning aan te vragen. Of een schrijven aan de gemeente te vragen dat u deze vergunning niet nodig heeft. Heeft u een Gemeentelijk Monument? Uw gemeente kan op het formulier waarop zij de subsidiabele kosten verklaren, ook verklaren dat de werkzaamheden vergunningvrij zijn.

vraag_3_vijf_meest_gestelde_vragen_van_eigenaren_voor_het_restauratiefonds

Eigenaar Rijksmonument:

Eigenaar Gemeentelijk Monument:

 

10. Vaststellen kosten om uw werkzaamheden laagrentend te financieren

In deze stap stelt u vast hoe hoog de kosten voor onderhoud en/of restauratiewerkzaamheden zijn die de grondslag vormen voor een lening tegen lage rente. Deze kosten (ook wel instandhoudingskosten of subsidiabele kosten genoemd) zijn belangrijk om vast te laten stellen. De hoogte ervan bepaalt hoeveel u laagrentend kunt lenen en of wij u met de Monumenten-hypotheek van dienst kunnen zijn. 

Voor Rijksmonumenten gaat dit via geselecteerde bouwkundige bureaus. Voor Gemeentelijke Monumenten via de gemeente. 

Eigenaar Rijksmonument

In deze stap gaan wij in op het aanvragen bij een geselecteerd bouwkundig bureau van een Verklaring Instandhoudingskosten Rijksmonument.  

Eigenaar Gemeentelijk monument

In Stap 3 hebben wij u al gewezen op het belang van de subsidiabele kosten. Als u gaat restaureren, verbouwen en/of renoveren, dan zijn een deel van de kosten ‘subsidiabel’. Waarom is dit belangrijk om te weten? De subsidiabele kosten zijn de grondslag voor enkele laagrentende leningen die het Restauratiefonds kan verstrekken en bepalen of wij u ook met onze Monumenten-hypotheek van dienst mogen zijn.

In praktijk zult u de subsidiabele kosten al tijdens de vergunningsaanvraag voor de omgevingsvergunning laten bepalen. U vindt hieronder de formulieren als download.

Onze ervaren Restauratiewijzercoaches kijken graag met u mee. 

11. Lenen tegen lage rente voor verduurzaming

Als u duurzaamheidsmaatregelen gaat uitvoeren, kunt u mogelijk ook in aanmerking komen voor een laagrentende lening voor verduurzaming.

Eigenaar Rijksmonument

De Duurzame Monumenten(plus)-Lening lening is beschikbaar voor eigenaren en voor VvE’s.

Energiebesparende maatregelen in een monument vragen om zorgvuldigheid en maatwerk. Heeft u plannen, raadpleeg dan uw gemeente. Schakel een DuMo-adviseur in die een energiescan kan doen en u kan informeren over de historische waarden, technische mogelijkheden en eventuele vergunningen. Lees meer

Eigenaar Gemeentelijk monument

In een aantal provincies en gemeenten zijn eigen regelingen beschikbaar voor de verduurzaming van gemeentelijke monumenten. De volgende fondsen (links gaan naar productinformatie) ondersteunen bij verduurzaming:

     

     

    12. Offerte voor uw restauratie- en/of duurzaamheidsfinanciering

    U heeft nu de belangrijkste voorbereidingen gepleegd. U heeft een vaststelling van de kosten. De omgevingsvergunning heeft u in uw bezit of deze ligt minimaal ter inzage. Of u heeft een schriftelijke bevestiging dat u geen vergunning nodig heeft. Bij een gemeentelijk monument kan dat laatste worden aangegeven op het formulier waarop de subsidiabele kosten bepaald worden. 

    Het is tijd om de financiering aan te vragen. Een onderdeel van uw financiering kan een laagrentende financiering zijn voor de restauratie, onderhoud en/of verduurzaming met eventueel aanvullende financiering bij ons. In deze stap informeren wij u over de aanvullende financieringsmogelijkheden. U kunt hier meer lezen over de dienstverlening van het Restauratiefonds.

    Eigenaar Rijksmonument

     

    Eigenaar Gemeentelijk monument

     

    13. Verzekeren

    Zowel bij aankoop, voor de start van een restauratie als na een restauratie is het zeer verstandig om uw verzekeringspakket goed onder de loep te nemen. Bent u voor, tijdens en na de restauratie nog goed verzekerd? Wij brengen een aantal verzekeringen onder de aandacht.

    14. De restauratie en/of verduurzaming

    15. Na de oplevering

    De werkzaamheden zijn klaar. Wij vertellen u welke stappen u nu neemt om het restauratieproces af te ronden. 

     

     

     

    Contact met de Restauratiecoaches

    088 - 253 90 10

    Komt u in aanmerking voor een Instandhoudingssubsidie? Dan is de Restauratiewijzer niet op uw situatie van toepassing. Wij verwijzen u graag door naar de pagina over het aanvragen van een Instandhoudingssubsidie.

    Actueel

    De Tweede- en Eerste Kamer hebben ingestemd met de afschaf van de fiscale aftrek voor rijksmonumenteigenaren. Per 1 januari 2019 is, als alternatief voor die fiscale aftrek, een nieuwe subsidieregeling van kracht.

    Lees wat de wijzigingen voor rijksmonumenteigenaren betekenen.