Duurzaamheidsadvies voor monumenten
Verduurzamen draagt bij aan het springlevend houden van uw monument. Een duurzaamheidsadvies van een Duurzame Monumenten (DuMo) adviseur zorgt ervoor dat uw monument verduurzaamd wordt met oog voor monumentale waarden.
Het belang van een goed duurzaamheidsadvies voor monumenten
Wij werken samen met DuMo-adviseurs
Samen met DuMo-adviseurs bieden wij u extra ondersteuning bij het kwalitatief verduurzamen van uw monument. Dit doen wij door een deel van de kosten van een duurzaamheidsadvies te vergoeden en/of de kosten voor ondersteuning richting realisatie van de verduurzaming. Met deze samenwerking en vergoedingsregeling wil het Restauratiefonds een bijdrage leveren aan de ambities uit het Klimaatakkoord om ook monumenten te verduurzamen. De vergoedingsregeling is bestemd voor eigenaren van gemeentelijke monumenten, provinciale monumenten en overig beschermde panden zoals beeldbepalende of karakteristieke panden. Eigenaren van rijksmonumenten kunnen gebruik maken van het ‘Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Monumenten’ van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
Wat is een Duurzame Monumenten (DuMo) advies?
DuMo-adviseurs hebben verstand van veel verduurzamingsmogelijkheden en combineren dit met hun kennis over monumenten, hun eigenschappen en monumentale waarden. Elk monument is anders, daarom is het geven van een duurzaamheidsadvies en het kwalitatief verduurzamen van uw monument altijd maatwerk. De DuMo-adviseurs waar het Restauratiefonds mee samen werkt voldoen aan de duurzaamheidsrichtlijnen die Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM) heeft opgesteld om de kwaliteit van het verkregen advies te waarborgen.
Met een advies van een van de aangesloten adviseurs kunt u rekenen op:
- Inzicht in mogelijk te nemen duurzaamheidsmaatregelen
- Een zorgvuldige afweging tussen historische waarden en energiebesparing
Aansluiting op het Ontzorgingsprogramma voor rijksmonumenten
Voor de ondersteuning van eigenaren van rijksmonumenten startte in april 2023 het Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Monumenten van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Dit programma is gesloten per 1 april 2026 en in aangepaste vorm heropend per 1 september 2026. Meer informatie vindt u op www.monumenten.nl/ontzorgingsprogramma.
De vergoedingsregeling van het Restauratiefonds is om deze reden aangepast en alleen nog toegankelijk voor gemeentelijke monumenten, provinciale monumenten en overig beschermde panden zoals beeldbepalende of karakteristieke panden. Duurzaamheidsadviezen voor rijksmonumenten worden met ingang van 1 september 2026 niet langer vergoed, aangezien hiervoor het Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Monumenten beschikbaar is.
Soorten duurzaamheidsadviezen
Soorten duurzaamheidsadviezen
Er zijn meerdere soorten duurzaamheidsadviezen die voor een vergoeding in aanmerking komen, indien de DuMo-adviseur rekening houdt met de richtlijnen van Stichting ERM. Uw DuMo-adviseur kan u een verdere toelichting geven.
- Integraal DuMo-advies
Onderzoek naar de huidige situatie en kansen voor energiebesparing en energieopwekking met oog voor de monumentale waarden en het gebouwgebruik. Met een opgave van de mogelijke energieverbruiksbesparing, investeringskosten en terugverdientijden. De aanzet voor een verantwoorde verduurzaming van uw monument. Het kan zowel gaan om een indicatief onderzoek als een gericht onderzoek met een advies voor een passende verduurzaming op basis van specifieke maatregelen. - Duurzaamheidsadvies met betrekking tot losse verduurzamingsmaatregelen (maximaal 2)
Onderzoek waarbij niet integraal wordt gekeken naar toe te passen maatregelen of maatregelpakketten. Het gaat hierbij om een advies waarbij wordt gekeken naar specifieke maatregelen en de (financiële) gevolgen hiervan. Het advies heeft maximaal betrekking op twee toe te passen maatregelen. Bij een hoger aantal wordt het gezien als een integraal advies. - EP Maatwerkadvies
Een EP (Energie Prestatie) Maatwerkadvies wordt opgesteld ten behoeve van een indicatief of formeel energielabel. Dit vindt plaats door of in samenwerking met de DuMo-adviseur, volgens de norm van de beroepsgroep. Het opstellen vereist een passende certificering van de EP adviseur (BRL-9500-MWA-W en/of BRL-9500-MWA-U).
Bij wie kan ik terecht voor een duurzaamheidsadvies?
Het Restauratiefonds werkt samen met DuMo-adviseurs. Dit zijn zowel landelijk opererende als lokale partijen die geheel onafhankelijk van het Restauratiefonds werken. Al deze partijen hebben zich aan de door Stichting ERM opgestelde duurzaamheidsrichtlijnen geconformeerd. Ook kunnen de adviezen die zij verstrekken steekproefsgewijs door ERM worden getoetst. Op deze manier zorgen alle betrokken organisaties dat u met een gerust hart uw monument verduurzaamt. Bekijk het overzicht van aangesloten DuMo-adviseurs.
Daarnaast kunnen DuMo-adviseurs eventueel ondersteuningsdiensten uitvoeren om te helpen bij het daadwerkelijk realiseren van de verduurzaming. Dit betreft bijvoorbeeld ondersteuning richting vergunningverlening of de begeleiding van de uitvoering. Vraag de DuMo adviseur naar de mogelijkheden om u verdere ondersteuning te bieden.
Vergoeding kosten
Vergoeding kosten duurzaamheidsadvies en ondersteuningsdiensten door het Restauratiefonds
Naast onze duurzaamheidsleningen heeft het Restauratiefonds een budget beschikbaar voor financiële ondersteuning bij het kwalitatief verduurzamen van uw monument. Dit doen wij door een deel van de kosten van een duurzaamheidsadvies en/of ondersteuningsdiensten te vergoeden.
Om de drempel voor monumenteigenaren te verlagen vergoedt het Restauratiefonds een deel van de kosten van de betrokken DuMo-adviseurs. De hoogte van de vergoeding is afhankelijk van de gemaakte kosten en het type dienstverlening. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen duurzaamheidsadviezen en ondersteuningsdiensten.
Voor gemeentelijke monumenten, provinciale monumenten en overig beschermde panden bedraagt de vergoeding 50% van het factuurbedrag voor de volgende duurzaamheidsadviezen en tot onderstaande maximale bedragen (een combinatie van meerdere adviezen is niet mogelijk):
- Integraal DuMo-advies: maximale vergoeding € 1.500
- Duurzaamheidsadvies met betrekking tot losse verduurzamingsmaatregelen (maximaal 2): maximale vergoeding € 500
Voor duurzaamheidsadviezen geldt dat deze zijn opgesteld conform de norm van de beroepsgroep, namelijk rekening houdend met de richtlijnen van de stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM). - EP Maatwerkadvies ten behoeve van een indicatief of formeel energielabel: maximale vergoeding € 1.500
Een Energie Prestatie Maatwerkadvies conform de NTA8800 en opnameprotocol ISSO 75.2/82.2 opgesteld door een BRL-9500-MWA-W en/of BRL-9500-MWA-U gecertificeerd adviseur. Het EP Maatwerkadvies is opgesteld door of in samenwerking met de DuMo-adviseur, conform de norm van de beroepsgroep.
Voor gemeentelijke monumenten, provinciale monumenten en overig beschermde panden bedraagt de vergoeding 50% van het factuurbedrag voor ondersteuningsdiensten en tot onderstaande maximale bedragen:
- Ondersteuning richting realisatie van de verduurzaming door het verlenen van ondersteuningsdiensten: maximale vergoeding € 500.
Dit betreft bijvoorbeeld ondersteuning richting vergunningverlening of begeleiding van de uitvoering. De ondersteuning moet passend zijn bij de klantvraag en plaatsvinden op basis van een bestaand duurzaamheidsadvies dat tegelijkertijd of eerder is opgesteld. - De totale vergoeding die wordt uitbetaald voor een advies en ondersteuning bedraagt maximaal € 1.500.
U vindt de verdere voorwaarden in het aanvraagformulier voor de vergoeding. Daarnaast geldt dat maximaal één vergoeding wordt uitbetaald per aanvrager. Op deze manier willen wij zoveel mogelijk monumenteigenaren ondersteunen.
De werkelijke advieskosten zijn afhankelijk van de aard, omvang en complexiteit van het object en kunnen hoger liggen dan de maximale vergoedingen. De aanvullende advieskosten zijn voor rekening van de monumenteigenaar.
Voorwaarden voor aanvragen onder de oude regeling
Let op: Onder voorwaarden kunt u ook gebruik maken van het vorige aanvraagformulier zoals deze gold tot 1 september 2026 om in aanmerking te komen voor een vergoeding, mits:
- De factuurdatum ligt voor 1 september 2026 en de factuur wordt binnen 3 maanden ingediend voor een vergoeding of
- De DuMo adviseur kan verklaren dat werkzaamheden voor het advies zich in een afrondende fase bevonden op 1 september 2026 en de factuurdatum ligt voor 1 oktober 2026. De factuur wordt binnen 3 maanden ingediend voor een vergoeding.
Aan de slag
Aan de slag met verduurzaming
-
Zelfscan Duurzaam Monument
Bent u benieuwd welke duurzame maatregelen passen bij uw monument? Gebruik de gratis online Zelfscan Duurzaam Monument en ontdek in een paar minuten hoe u uw monument verduurzaamt.
-
Duurzaamheidsadvies
Het duurzaamheidsadvies combineert inzichten met advies en is een goede aanloop naar een vergunningsaanvraag en uitvoering. Wij ondersteunen monumenteigenaren door een deel van de kosten van een duurzaamheidsadvies en/of ondersteuningsdiensten te vergoeden.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Algemeen
-
- Het Restauratiefonds geeft de vergoeding op basis van een factuur die u heeft voldaan in verband met het opstellen van het duurzaamheidsadvies en/of ondersteuning. U dient het factuurbedrag dus eerst volledig te betalen aan de Duurzame Monumenten-adviseur (DuMo-adviseur).
- Voor rijksmonumenten geldt dat geen vergoeding wordt uitbetaald. Eigenaren van rijksmonumenten kunnen namelijk gebruik maken van het ‘Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Monumenten’ van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
- Voor gemeentelijke monumenten, provinciale monumenten en overig beschermde panden bedraagt de vergoeding 50% van het factuurbedrag voor de volgende duurzaamheidsadviezen en tot onderstaande maximale bedragen (een combinatie van meerdere adviezen is niet mogelijk):
- Integraal DuMo-advies: maximale vergoeding € 1.500
- Duurzaamheidsadvies met betrekking tot losse verduurzamingsmaatregelen (maximaal 2): maximale vergoeding € 500
Voor duurzaamheidsadviezen geldt dat deze zijn opgesteld conform de norm van de beroepsgroep, namelijk rekening houdend met de richtlijnen van de stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM).
- EP Maatwerkadvies ten behoeve van een indicatief of formeel energielabel: maximale vergoeding € 1.500
Een Energie Prestatie Maatwerkadvies conform de NTA8800 en opnameprotocol ISSO 75.2/82.2 opgesteld door een BRL-9500-MWA-W en/of BRL-9500-MWA-U gecertificeerd adviseur. Het EP Maatwerkadvies is opgesteld door of in samenwerking met de DuMo-adviseur, conform de norm van de beroepsgroep. - Voor gemeentelijke monumenten, provinciale monumenten en overig beschermde panden bedraagt de vergoeding 50% van het factuurbedrag voor ondersteuningsdiensten en tot onderstaande maximale bedragen:
- Ondersteuning richting realisatie van de verduurzaming door het verlenen van ondersteuningsdiensten: maximale vergoeding € 500.
Dit betreft bijvoorbeeld ondersteuning richting vergunningverlening of begeleiding van de uitvoering. De ondersteuning moet passend zijn bij de klantvraag en plaatsvinden op basis van een bestaand duurzaamheidsadvies dat tegelijkertijd of eerder is opgesteld. Als het Restauratiefonds eerder een vergoeding heeft uitbetaald voor het onderliggende advies, dan kan maximaal 1 jaar liggen tussen de factuur van het advies en de factuur voor de ondersteuning. De verleende diensten moeten zichtbaar zijn op de factuur of in een bijlage van de factuur.
- De totale vergoeding die wordt uitbetaald voor een advies en ondersteuning bedraagt maximaal € 1.500. - De vergoeding wordt rechtstreeks door het Restauratiefonds aan u betaald.
- De vergoeding wordt alleen uitbetaald als het duurzaamheidsadvies en/of de ondersteuning is uitgevoerd en gefactureerd door een DuMo-adviseur waar het Restauratiefonds een samenwerking mee heeft. Dat geldt ook voor het EP Maatwerkadvies. Op onze website leest u welke DuMo-adviseurs meedoen aan deze vergoedingsregeling.
- De vergoeding wordt alleen uitbetaald als de factuur niet ouder is dan drie maanden. Voor ondersteuningsdiensten geldt daarnaast dat de factuurdatum niet van voor 1 september 2026 kan zijn.
- Er wordt maximaal één vergoeding uitbetaald per aanvrager, ook als er sprake is van meerdere monumentale panden. Een uitzondering hierop is een mogelijke vervolgvergoeding als eerst een vergoeding is betaald voor een duurzaamheidsadvies en deze wordt opgevolgd door een ondersteuningsdienst.
- Er wordt maximaal één vergoeding uitbetaald per monument of overig beschermd pand, rekening houdend met bovenstaande uitzondering. Als er sprake is van meerdere eigenaren en/of van een VvE, dan gaat het Restauratiefonds ervan uit dat de aanvrager handelt namens de andere eigenaren van het pand/ leden van een VvE. U wordt uitdrukkelijk geadviseerd dit gezamenlijk schriftelijk vast te leggen.
- De vergoeding wordt uitbetaald zolang budget hiervoor beschikbaar wordt gesteld door het Restauratiefonds. De datum van het indienen van de factuur kan bepalend zijn voor het wel of niet in aanmerking komen voor de vergoeding.
- Door ondertekening van dit formulier geeft u het Restauratiefonds toestemming:
- het duurzaamheidsadvies en/of een rapportage over verleende ondersteuningsdiensten op te vragen bij de DuMo-adviseur;
- het duurzaamheidsadvies desgevraagd ter beschikking te stellen aan de stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM), die steekproefsgewijze onderzoekt of duurzaamheidsadviezen voldoen aan de opgestelde uitvoeringsrichtlijn.
-
Het inpassen van energiebesparende maatregelen in een monument vraagt om zorgvuldigheid en maatwerk. Het Restauratiefonds werkt op het gebied van duurzaamheid samen met het Rijk, gemeenten, provincies en andere partijen. Hierdoor zijn er verschillende financieringsmogelijkheden. Kijk hier voor de mogelijkheden.
-
Er zijn meerdere soorten duurzaamheidsadviezen die voor een vergoeding in aanmerking komen, indien de DuMo-adviseur rekening houdt met de richtlijnen van Stichting ERM. Uw DuMo-adviseur kan u een verdere toelichting geven.
- Integraal DuMo-advies
Onderzoek naar de huidige situatie en kansen voor energiebesparing en energieopwekking met oog voor de monumentale waarden en het gebouwgebruik. Met een opgave van de mogelijke energieverbruiksbesparing, investeringskosten en terugverdientijden. De aanzet voor een verantwoorde verduurzaming van uw monument. Het kan zowel gaan om een indicatief onderzoek als een gericht onderzoek met een advies voor een passende verduurzaming op basis van specifieke maatregelen. - Duurzaamheidsadvies met betrekking tot losse verduurzamingsmaatregelen (maximaal 2)
Onderzoek waarbij niet integraal wordt gekeken naar toe te passen maatregelen of maatregelpakketten. Het gaat hierbij om een advies waarbij wordt gekeken naar specifieke maatregelen en de (financiële) gevolgen hiervan. Het advies heeft maximaal betrekking op twee toe te passen maatregelen. Bij een hoger aantal wordt het gezien als een integraal advies. - EP Maatwerkadvies
Een EP (Energie Prestatie) Maatwerkadvies wordt opgesteld ten behoeve van een indicatief of formeel energielabel. Dit vindt plaats door of in samenwerking met de DuMo-adviseur, volgens de norm van de beroepsgroep. Het opstellen vereist een passende certificering van de EP-adviseur (BRL-9500-MWA-W en/of BRL-9500-MWA-U).
- Integraal DuMo-advies
-
Bij het Restauratiefonds, uw gemeente en uw provincie kunt u terecht voor een financiering voor duurzame maatregelen. Ontdek welke financiering het beste bij u past.
Lees hier meer over op Monumenten.nl.
-
Het is vanaf mei 2026 verplicht om een energielabel te leveren bij de verkoop of verhuur van een gebouwd monument.
Lees hier meer over op Monumenten.nl.
Wij denken graag met u mee
Heeft u plannen of vragen en kunt u hulp gebruiken? Onze monumentencoaches denken graag met u mee. Neem contact met ons op via 088 253 90 10.